Nikolaj Fjodorovič Fjodorov (1827–1903)

[Sir Oliver]

 

Nikolaj Fjodorovič Fjodorov (1827–1903),  ruski ezoterno-intuitivni filozof , nadahnut postulatima pravoslavnog hrišćanstva, svojom vizijom oslobođenom diskurzivnih barijera, vinuo se put visina futurističkih predviđanja ultimativnih puteva čovečanstva.

Već poreklo Fjodorova ukazuje na njegovu teleološku kognitivnu nekonvencionalnost.Fjodorov, genetski i filogenetski, potiče iz aristokratske sredine: njegov otac je bio  knezRurikid Pavel Ivanovič Gagarin. Međutim, formalno, Fjodorov nije bio zakoniti sin knezaGagarina. U skladu sa (neformalnim) aristokratskim nasleđem, studirao je na  prestižnom Richelieu Lyceum-u u Odesi. Njegova karijera je, međutim bila tegobna i daleko od aristokratske: od 1854. do 1868., radio je kao učitelj u neuglednim ruskim varošicama. Preduslovi za filozofski rad, utemeljen stabilnim društvenim statusom, stekli su se tokom 1878., kad se pridružio osoblju Muzeja Rumjantsev  kao bibliotekar. Njegov ekstremni individualizam dolazi do izražaja u osobenom ličnom stavu prema pisanoj reči i autorizaciji:  Fjodorov se protivio ideji o vlasništvu nad idejama i nikada tokom života nije objavio nijednu knjigu. Njegova filozofska zaostavština, zajedno sa „Filozofijom opšte stvari“ (takođe poznata i pod nazivom “Filozofija fizičkog vaskrsenja”), štampana je tek posthumno.

Fjodorov, danas nedovoljno poznat u intelektualno-akademskim krugovima, izvršio je neizmerno veliki uticaj kako na svoje elitističke savremenike, mislioce (poput grofaTolstoja i Dostojevskog), spiritualno-intuitivne filozofe  (Berdjajev), tako i na scijentizam (kao osnovu  i ruske komunističke utopije i prividno opozitnog supertehnološkog „američkog sna“), tradiciju naučnofantastične književnosti (recentno remek-delo „The Quantum Thief“ Rajaniemi-ja u potpunosti strukturirano prema Fjodorovljevim idejama), te potonju postvarenu  aerokosmotehničku naučnu revoluciju.

Njegova misao je intuitivna, slobodna i vizionarska. Inspirisan ruskim pravoslavljem, rukovođen idejom o humanističkoj unifikaciji  na duhovnoj osnovi, Fjodorov doseže originalnu scijentističku reinterpretaciju ortodoksne dogmatske hrišćanske vere. On, iako formalno pravoslavan,  poziva na primordijalnu tradiciju. U „Filozofiji opšte stvari“, pripoveda:

„Neznabošcima su nazivana upravo ona plemena koja su, nasuprot semitskom plemenu, sačuvala najmanje jedinstvo jezika (tj. u najmanjoj meri zaboravila svoj rod, zajedničko poreklo), tako da su izgubila svaku mogućnost međunarodnog razmevanja. Kod ovih istih plemena izgubljen je i pojam o Jedinom Bogu, jer su pridevi, koji su označavali svojstva Jedinog Bića, postali imena za posebna bića, bogove. A semiti su čak sačuvali ime osnivača arijskog plemena, Jafeta, Japetosa, Jupitera; nema naroda koji je od semita pravičniji u odnosu na svog osnivača Sima, (…) u odnosu na zajedničkog oca svih ljudi, koga nazivaju Adamom. (…) U nauci je ovo otkriće (srodnost svih naroda) najnovijeg datuma i još nije dokazano; a u religiji, ne samo hrišćanskoj nego i judejskoj – to je stara istina.“

Fjodorov je teleološki usmeren ka spiritualnoj kolektivističkoj utopiji: ujedinjenju čovečanstva. On je podstaknut idejom  jedinstvenog ishodišta celokupne  ljudske vrste, koje sagledava kao fundamentalno integrativni faktor za potencijalno ostvarivo svejedinstvo planetarne populacije. Autentična i posve originalna misao Fjodorova, kao da, na nekom sinkretsko-sinarhijskom nivou arhetipova kolektivno nesvesnog toga doba, spaja hrišćansku „Apokalipsu“ sa scijentističkim idejama naučno-industrijske revolucije XIX veka.

Stvaranje jedinstvene ljudske rase, bazirane na univerzalnoj moralnosti kao opozitu stihiji naturalnih nagona, i pobedi nad porobljujućim i limitirajućim zakonima prirode, od kojih je najfatalniji – programirana temporalna ograničenost zemaljske humane  inkarnacije, moguće je samo sveopštim vaskrsenjem mrtvih, i to:  naučno-tehnološkim sredstvima!.„Hrišćanstvo je savez živih koji ima za cilj vaskrsavanje umrlih…“ – opservira Fjodorov u„Filozofiji opšte stvari“.  Njegovo subjektivno tumačenje hrišćanske „Knjige otkrovenja (Apokalipse)“  invocira da se disinkarnirani ljudi vrate na Zemlju  posredstvom projektovanog proto-kloniranja koje proističe iz naučnih otkrića inspirisanih božanskim proviđenjem.

Fjodorovljeva scijentistička kolektivistička utopija, modifikovana na nivo materijalističko-mehanicističke paradigme,  predstavlja ideološku osnovu potonjeg ruskog komunizma. Ona se bazira na kontroli čovekovog okruženja putem ovladavanja prirodnim zakonima – proučavanju astronomije i mehanike nebeskih tela, te njihovog dejstva na fizičko-hemijsko-biološke procese na Zemlji.  Teži se dosezanju mogućnosti upravljanja planetarnom klimom, što bi omogućilo efikasnu globalnu poljoprivredu. Time se jednom za svagda rešava problem ishrane čovečanstva u celini.

Najzad, najinspirativniji i najuticajniji, posve kopernikanski  revolucionarno-avangardni, te naknadno i praktično postvareni aspekt Fjodorovljeve filozofske misli, odnosi se na soluciju problema prostornog staništa budućih post-vaskrslih pripadnika svečovečanske rase.  Oni će nastaniti  mnogobrojne planete udaljenih zvezdanih sistema i galaksija, koje treba osvojiti putem implementiranih fundamentalnih naučnih saznanja. Fjodorov profetski probija mentalne granice ljudskog potencijala u „Filozofiji opšte stvari“:

„Predrasuda o nedostupnosti nebeskog prostranstva, koja je vekovima postepeno nastajala, ipak se ne može nazvati praiskonskom. Početkom nastanka ove predrasude, može se smatrati samo prevrat, koji je raskinuo sa svim predanjima, koji je oštrom granicom odvojio misleće ljude od ljudi od akcije, delovanja. Kad su termini duhovnog sveta imali čulno značenje (kad je, npr., ’shvatati’ značilo ’uzimati’), tada takva predrasuda još nije mogla postojati. Da se nije prekinulo sa tradicijama, sva istraživanja nebeskog prostranstva imala bi značenje istraživanja puteva, tj. izviđanja, a proučavanje planeta imalo bi značenje otkrivanja novih ’zemljica’, (…) novih svetova. Ali i danas, (…) ova misao o  korišćenju istraživačkih puteva i svetova potajno postoji u umovima istraživača (…) A za sinove čovečije nebeski svetovi su buduća prebivališta otaca, jer nebeska prostranstva moraju biti dostupna samo za vaskrsle i one koji vaskrsavaju; istraživanje nebeskih prostranstava je pripremanje ovih prebivališta.“

I, dalje u istom delu, Fjodorov inspirativno zaključuje, pozivajući na naučno-tehnološku revoluciju:

„A ako su takve ekspedicije u istraživane svetove nemogućne, onda je nauka lišena svake sposobnosti dokazivanja; a da se i ne govori o besadržajnosti takve nauke srozane na nivo dokone radoznalosti (…)“

Iako je Fjodorov inicijalno bio usmeren na transpoziciju zakona višeg reda  (oličenih u sakralnim spisima Novog i Starog Zaveta) na nivo materijalno-zemaljskog plana, njegov primarni uticaj je, silom enantiodromije, ispoljen u oblastima mehancističke nauke i agnostičkih kolektivističkih utopija.

Rađanje „ruskog kosmizma“ kao grupne paradigme, nastaje pojavom i delomCiolkovskog, inspirisanog Fjodorovljevim egzaltiranim vizijama.