MANASTIR VOLJAVČA

ribar · Јун 10, 2009

Manastir Voljavča

Na severoistočnim padinama Rudnika, sakriven u gustoj šumi, sedam kilometara od Stragara, nalazi se manastir Voljavča sa crkvom posvećenom Sv. Arhangelima Mihailu i Gavrilu.

Voljavča je zadužbina Mihaila Končinovića, moćnog feudalnog gospodara, podignuta početkom XV veka na ostacima stare crkve iz 1050. godine.Ktitor manastira, koji je bio poreklom iz Srebrnice (srednjovekovno naselje nedaleko od današnjih Stragara), svoju zadužbinu je bogato obdario imanjima.Svečano osvećenje crkve izvršio je valjevski mitropolit Teofan, a posle ktitorove smrti potomci su nastavili da se brinu o porodičnoj zadužbini.

Crkva manastira Voljavče podignuta je u graditeljskim tradicijama Moravske škole, u bliku trolista, sa kupolom iznad centralnog prostora i polukružnim apsidama na severnoj, istočnoj i južnoj strani.Brojna oštećenja i preziđivanja u potpunosti su uništila slikanu dekoraciju, (za koju se zna da je postojala u XVII veku) tako da danas u unutrašnjosti crkve više nema živopisa.

U manstirskom konaku izgrađenom 1765. godine, koji spada u red najznačajnijih i najstarijih konaka u Srbiji, 1805. godine bilo je sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta srpskog, prve Karađorđeve vlade, na čijem čelu je bio prota Matija Nenadović.1838. godine, kada je Janićije Đurić na zapadnoj strani crkve podigao veliku kulu zvonaru.Crkva je svoj današnji izgled dobila 1865. godine izgradnjom konaka na južnoj strani crkve

Značajne podatke o manastiru daju turski defteri.U detaljnom opisu Smederevskog sandžaka 1516. godine kaže se da je manastir izvan deftera, a da je manastir dosta dobrog imovnog stanja – njegov prihod je 4714 akči, što je pet puta više od prihoda susednog Blagoveštenja u istom popisu.Popis iz 1528. godine beleži manastir sa jednim monahom, a u popisima sa kraja XVI veka, u manastiru se beleže dva monaha, koji na ime poreza plaćaju 500 akči godišnje.O životu manastira u XVII veku ima malo podataka.Na početku veka iguman manastira bio je Zaharija : u njegovo vreme je, 1607. godine, napisan manastirski tipik, a takođe se pominje i tapija manastira iz 1680. godine.

Manastir je, 1759. godine teško postradao od Turaka, kada je opljačkan i zapečaćen pečatom kadije i kada mu je nametnuta globa od 330 groša.Manastir je ostao zatvoren tri godine dok nametnuti dug nije isplatio novi iguman Aleksije, koji pored toga kupuje još zemlje, vodenicu i valjaricu.Tada je izvršen čitav niz građevinskih radova na crkvi i drugim zgradama manastirskog kompleksa.Između ostalog, 1765. godine sa istočne strane podignut je konak.Iguman Aleksije vodi računa o duhovnim potrebama pa za manastir nabavlja veći broj bogoslužbenih knjiga i ikona.

Na mesto igumana manastira, 1786. godine, dolazi Hadži Ruvim, koji oko sebe okuplja mlade darovite ljude, uči ih pismenosti i usmerava ka ovladavanju duborezačkih, kamenorezačkih i slikarskih veština.On je bio i aktivni protivnik nepravednih turskih gospodara i energični borac za prava porobljenog naroda.Uoči austro-turskog rata (1788-1791) on odlazi u Zemun, odakle prelazi u fruškogorske manastire, gde zbog izbijanja rata i ostaje.Na drugoj strani, Turci su za odmazdu 6. aprila 1789. godine opljačkali i spalili Voljavču.

Manastir je imao vrlo zapaženu ulogu u Prvom srpskom ustanku.U danima pred izbijanje ustanka u njemu se često skrivao Karađorđe.Kada je 1805. godine formiran Praviteljstvujušči Sovjet, Karađorđe je za prvo njegovo sedište odredio manastir Voljavču.Razloge za ovu odluku treba pre svega, tražiti, u činjenici što je manastir smešten u brdima, usred guste šume, daleko od puteva i Turaka.Sovjet je u Voljavči započeo izradu nacrta o uređenju vrhovne uprave, suda i ostalih institucija, a pored toga presuđivao je za manja krivična dela narodu iz okoline.

Izgradnja manastira Voljavče nastavljena je 1838. godine, kada je Janićije Đurić na zapadnoj strani crkve podigao veliku kulu zvonaru.Manastirski kompleks je svoj današnji izgled dobio 1865. godine izgradnjom konaka na južnoj strani crkve.

Pored zida, kod leve pevnice u manastirskoj crkvi, uzidana je glava Karađorđevog barjaktara, Tanaska Rajića, kome su Turci odrubili glavu na Ljubiću kod Čačka.Za vreme Drugog srpskog ustanka starešina manastira Voljavča doneo je Rajićevu glavu i u konaku crkve je sahranio.

Dve stotine godina nakon prvog zasedanja Praviteljstvujuščeg sovjeta, prve vlade savremene Srbije, u Voljavči je, u istoj prostoriji u kojoj je pre dva veka zasedao Sovjet, održana svečana sednica republičke vlade sa premijerom Vojislavom Koštunicom na čelu.

http://www.stragari.co.yu/manastiri.htm