Угрожене врсте

[ribar]

Spašavanje svjetske faune

Čudno krštenje

U subotu je u Ruandi kršteno 20 beba gorila.

Već četvrtu godinu zaredom, u Ruandi se održavaju ceremonije krštenja mladih planinskih gorila, pripadnika vrlo ugrožene životinjske vrste. Naravno, bebe osobno nisu prisustvovale ceremoniji, već je svaku od njih predstavljala figurica. Ceremonija je održana na rubu Nacionalnog parka Volcano, staništu gorila koje se na tim prostorima kreću po teritoriju triju država: Ruande, Ugande i Demokratske Republike Kongo.

U ove četiri godine, kršteno je 85 gorila, a procjenjuje se da ih ima negdje oko sedamsto, što je alarmantno nizak broj jedinki. Izumiru iz nekoliko razloga: uništavanje prirodnih staništa, te ubijanje u svrhu prodaje "suvenira", odnosno, dijelova tijela i ubijanje zbog osvete, jer su rezervati u kojima žive gorile bogati prirodnim energentima (ugljenom), a zbog očuvanja gorila, ljudima je onemogućeno vađenje i prodaja energenata.

Posljednje se stravično ubojstvo gorila odigralo prije godinu dana u Nacionalnom parku Virunga u Kongu, gdje je ubijena obitelj planinskih gorila koja se sastojala od jednog mužjaka i tri ženke. Dvije ženke su imale mladunce koji su nestali i najvjerojatnije uginuli u šumi, a treća je ženka bila trudna. Lokalno stanovništvo i rendžeri čuvari nacionalnog parka s tugom su ih spustili s planine i pokopali s počastima dostojnim nekog uglednog državnika. U proteklih deset godina, osim što je ubijeno mnoštvo gorila, čak je 150 rendžera izgubilo živote u pokušaju očuvanja nacionalnih parkova, što od militantnih skupina koje žele parkove iskoristiti kao svoje baze, što od krijumičara koji ubijaju životinje i prodaju njihove kože, kosti i meso, te kradu mladunce i preprodaju ih privatnim kolekcionarima.

Slijedeće fotografije ubijenih gorila snimio je fotograf Brent Stirton, prošlog ljeta u Nacionalnom parku Virunga:

[im

[ribar]

Aquila heliaca Savigny, 1809 - orao krstaš

Orao krstaš je krupna i snažna ptica grabljivica. Dužina tela (od glave do vrha repa) je od 72 do 83 cm. Na rep “otpada” od 24-27 cm. Krila su duga i široka; raspon varira između 190 i 210 cm. Težina tela je od 2.410 do 4.530 g. Polovi su sličnog izgleda. Ženke su krupnije od mužjaka do 10%. Operjani mladunci i mlade ptice (immaturus) se razlikuju od odraslih po boji perjane odeće. Kod odraslih primeraka perje gornjeg dela glave (teme i potiljak) i vrata je bledožute do rđastožute boje, sa karakterističnim belim “naramenicama” na plećima. Velika i mala vila su nešto svetlija i rep je sivosmeđ. Kljun je veliki i snažan, sivoplav sa crnim vrhom. Dužica (iris) je žuta do smeđa. Voskavica i prsti su žuti. Kanddže su sivocrne. Kod operjanih mladunaca perje po telu je uglavnom svetle žutosmeđe boje prošarano sa mnogobrojnim uzdužnim šarama. Velika i mala vila i rep su skoro crni (na nekim delovima nalaze se bele ili svetle trake i šare). Kod mladih ptica u periodu od druge do pete godine boja perjane odeće se menja tokom svakog mitarenja; ona sukcesivno poprima sve više tamnijih smeđih ili crno-smeđih šara po telu. Sa starošću od 6 godina ptica dobija potpunu crnosmeđu odeću tela odraslih jedinki.

Orao krstaš je rasprostranjen od centralnih i jugoistočnih delova Evrope, preko Balkana, Turske, južne Rusije, južne Azije, do centralnog Sibira, jugozapadnog transbajkala i Mongolije; najdalje na jug prodire do Kipra, Izraela, severnog Irana, zapadnog Tjen-Šana, severnog Tibeta i severozapadne Indije. Zimi migrira do južnih oblasti Balkana (uglavnom Grčka), Male Azije, severoistočne Afrike, severne oblasti Irana, Indije, jugoistočne Kine i Indokine. Sada{nja rasprostranjenost u Evropi je drastično smanjena na manje oblasti  gneždjenja- Karpate i Karpatski basen, južne i istočne delove Balkana, jugoistočnu Ukrajinu i jugozapadnu Rusiju.

Veličina populacije orla krstaša je danas na celom arealu dramatično opala i vrsta je globalno ugrožena u svetu. Prema Tucker & Heath (1994) vrsta je globalno ugrožena i svrstana je u SPEC - kategoriju 1. Kriterijum je veliko opadanje populacije čija je brojnost ispod 2.500 parova u svetu. Na prostoru cele Evrope (do Urala) procenjuje se da živi između 320 i 570 parova. U užem delu Evrope postoji nekoliko manjih populacija : Slovačka- 25-35 parova; Mađarska - 35 parova; Rumunija - 6-8 parova; Srbija- 4-8 parova; Makedonija -15-25 parova i možda sporadično u Grčkoj, Kipru i Slavoniji. Pad populacija se odvija od početka XX veka, posebno posle II svetskog rata. U poslednje dve decenije pad populacije je prisutan na oko 3/4 evropske populacije. Jedino, manje povećanje i stabilizacija  populacija je zabeleženo u Mađarskoj i Slovačkoj nakon preduzimanja specijalnih mera zaštite.

Orao krstaš se kreće unutar mediteranske i stepske zone, veoma retko prodire u umerenu i severnu zonu. Uglavnom, on je vrsta nizijskih i brdskih oblasti do oko 1000 mnv. Gnezdi na visokom i starom drveću u manjim ili proređenim šumama u brdima i nižim planinskim predelima, kao i dolinama i ravnicama na usamljenom drveću. Neka gnezda se nalaze na poljoprivrednom zemljištu i u blizini seoskih naselja. Izuzetno retko gnezdi na visokonaponskim dalekovodima i na stenju. Za mesta gnežđenja bira ona koja su manje izložena ljudskim aktivnostima. Lovno područje ove vrste su prvenstveno otvoreni tereni- stepe, poljoprivredna zemljišta, razni pašnjaci od nizijskih dolina i ravnica do nižih planinskih predela, manji ili proređeni šumski kompleksi i ređe polupustinje i rubovi močvara.

Glavnu hranu orla krstaša čine živi ulovljeni srednje veličine sisari i ptice i ređe gmizavci. Takođe, uzima ostatke uginulih divljih i domaćih životinja. Od sisara najčešće su zastupljene tekunice, zečevi, hrčci, sitni glodari, slepo kuče i retko domaća mačka i lisica. Od ptica razni golubovi, gugutke, koke, vrane, domaća živina i dr. Od gmizavaca retko i lokalno jede guštere, kornjače i zmije. Izuzetno retko jede insekte.

Orao krstaš polaže jaja tokom prve polovine (1.-14.) aprila na Balkanu. Uglavnom gnezdi na visokom i starom drveću, na visini od 8 do 25m. Gnezdo gradi od grana, grančica, trave i dr. U izgradnji gnezda učestvuju oba pola, ženka u većem obimu. Veličina gnezda varira od 120 do 240 cm u prečniku, i 60-180 cm u debljini (visini). Jaja su ovalna; osnovna boja je bela sa retkim smeđim ili crvenkastim flekama i mrljama. Prosečne dimenzije su 73x57 mm; prosečno su teška 132g. U leglu se obično nalaze 2 do 3 jajeta, veoma retko 1 ili 4. Jaja polaže u vremenskom razmaku od 2 do 3 dana. Ima jedno leglo godišnje. Zamena legla (ponovljeno leglo) je moguća posle propadanja prvog. Inkubacija traje 43 dana; na jajima leže oba roditelja, ipak ženka uzima veće učešće. Mladunci se izležu tokom maja (po proračunima na Balkanu između 13. i 20. maja). Oba roditelja se staraju za mladunce. U toku prvih desetak dana ženka je uglavnom stalno u gnezdu, štiti mladunca i hrani ga. Mužjak lovi i donosi hranu. Kasnije, ženka postepeno sve više napušta gnezdo (ostavlja mladunca samog) i lovi zajedno sa mužjakom. Tokom više od pet nedelja ženka hrani mladunca “kljun na kljun”, a kasnije on počinje sam da raskida plen. Posle 65 do 77 dana od izleganja on poleće. Mladunci na Balkanu poleću tokom druge polovine jula i početkom avgusta. Mladunac je posle poletanja još uvek zavistan od roditelja, oni mu donose hranu i kasnije ga uče da lovi. Par godišnje može da podigne 1 do 3 mladunca. Ipak, mnoga legla propadaju usled raznih faktora (pljačke i uznemiravanja od strane čoveka, meteoroloških neprilika i dr.). Kainizam postoji, mada nije posebno izražen kao kod drugih vrsta orlova i bradana.

Orao krstaš je rezidentna i delimično migratorna vrsta. Ptice iz severnijih delova areala se zimi sele. Orlovi krstaši iz Evrope zimu provedu u Mediteranu (uglavnom u Grčkoj), Maloj Aziji i u severoistočnim delovima Afrike. Verovatno su ptice iz oblasti centralnog Balkana (Makedonije i južne Srbije) rezidentne. Ipak, na migraciju ove vrste utiče i jačina (oštrina) zime. Jesenja seoba se odvija u najvećem obimu od sredine septembra do početka novembra; prolećnja seoba je od početka februara do početka aprila. Mladunci i mlade ptice su više disperzne ili migratorne nego odrasli.

Ubijanje i proganjanje orla krstaša je jedna od najvećih opasnosti, za ovu ugroženu vrstu, u mnogim oblastima. Ova opasnost postoji još uvek u mnogim područjima Balkana, Turskoj, Libanu i Siriji. Degradacija staništa je jedna od najtežih i najsloženijih opasnosti na skoro celom arealu. Uništavanje šuma (čista seča, sanitarna seča,  drastično proređivanje, pošumljavanje neodgovarajućim vrstama), ekspanzija moderne poljoprivrede (uz hemizaciju i dr.), preoravanje pašnjaka, izgradnja naselja, objekata, puteva i dr. su velika opasnost, jer dovode do gubitka staništa. Pljačka gnezda orla krstaša od specijalizovanih kradljivaca je česta u nekim zemljama Balkana i Rusije. Akcije trovanja štetočina (vukova, lisica, glodara i insekat) u mnogim oblastima areala su još jedna opasnost za ovu vrstu. Razna uznemiravanja ptica na gnezdu dovode do propadanja legala i ona su česta u mnogim oblastima (radovi u šumarstvu i poljoprivredi, lov, turisti i dr.). Elektrokucija postoji u oblastima gde postoje visokonaponske električne linije. Redukcija hrane postoji usled izlovljavanja divljači i degradacije staništa.

(tekst: Bratislav Grubač)

[ribar]

Mrki medved   

   

Mrki medved je jedna od 98 vrsta sisara (Mammalia) i jedna od 19 vrsta zveri (Carnivora) Srbije. Takođe, jedna je od najmanje istraživanih i poznatih vrsta sisara u Srbiji. Staništa medveda su pretežno u brdsko-planinskim delovima zapadne, jugozapadne, istočne i južne Srbije.

Prema najnovijim procenama, u Srbiji nema više od 53 primerka ove vrste, u šta nisu ubrojani primerci sa Kosova i Metohije, pošto od 1998. godine podaci nisu dostupni. Mrki medved je zaštićen lovostajem preko cele godine, svrstan je u kategoriju ranjivih vrsta, a u nacrtu nove Uredbe o zaštiti prirodnih retkosti predložen je kao zaštićena vrsta kojom bi se aktivno gazdovalo. Zbog malobrojnosti predložen je za upis u Crvenu knjigu sisara Srbije (knjiga o posebno ugroženim živim vrstama).

Rasprostranjenost i stanište

Nekada je mrki medved bio rasprostranjen po čitavoj Evroaziji i Severnoj Americi. U Evropi, nikada nije živeo jedino na Islandu i na Sredozemnim ostrvima – Sardiniji, Korzici i Kipru. Danas je u zapadnoj Evropi praktično istrebljen, a preostale populacije su male, međusobno odvojene i u nestajanju. Stabilne populacije mrkog medveda održane su u centralnoj i istočnoj Evropi i u Skandinaviji. Ograničena veličina raspoloživog staništa i velik prostor potreban za život svakog medveda, onemogućavaju značajniji rast populacija, zbog čega se ovaj medved svrstava u retke i zaštićene vrste.

Mrki medvedi su nekada nastanjivali nizijske šume, poplavne i travnate doline. Vremenom čovek je medveda potisnuo u brdska pošumljena područja. Presudnu ulogu za opstanak medveda imaju belogorične šume (bukva, hrast, kesten), područja gustiša i livada. Posebno je važna mogućnost kretanja medveda u svim smerovima uključujući i zone različitih nadmorskih visina. Medved svake noći traži hranu, a danju se povlači u mirna i gusto obrasla područja gde pravi dnevni ležaj. U proleće posećuje niža područja sa ranijom vegetacijom, a u jesen zalazi u šume sa velikim količinama hranljivih plodova – bukvica, kesten, žir. Zimi se povlači u teško pristupačna i mirna područja radi brloženja. Veoma je važno da medved ima pristup svakom delu staništa, kako životni ciklus ne bi bio poremećen. Najmanja površina staništa za jednog mrkog medveda je 250 km².

Opis

Mrki medved ima zdepasto telo koje se završava kratkim repom, šiljatu njušku, zaobljene uši, snažne vilice, i jake, oštre zube. Većina mrkih medveda ima izrazitu grbu na leđima. Ima strahovitu snagu. Čeljustima može odvući plen težak i do 300 kg. Iako izgleda nezgrapno, veoma je spretan. Može se kretati uspravno na zadnjim nogama, trčati, penjati po drveću i strmim stenama, i dobro plivati. Pošto živi na različitim staništima, tako mu i veličina varira. Većina mrkih medveda teška je između 130 i 300 kilograma. Odrasle ženke mrkog medveda koje žive u Evropi teže prosečno 100 kg, a mužjaci 150 kg, dok pojedini primerci pređu i 300 kg.

Grizli medved i sibirski mrki medved teže između 350 – 400 kg. Mrki medved sa ostrva Kodiak je verovatno najveći i može težiti do 800 kilograma, a kada se uspravi na zadnje noge visok je 3,7 m. Tokom godine težina medveda varira, najveća je u kasnu jesen pred brloženje, a najmanja početkom leta odnosno krajem sezone parenja. Telo im je prekriveno dugom dlakom i gustom poddlakom, koja je leti ređa nego zimi. Boja dlake znatno varira od područja do područja. Najčešće je u svim varijantama mrke boje, ali može biti i sivkasta, plavkasta ili skoro crna. Obično su jednobojni Na prstima nogu su kandže koje su na prednjim nogama posebno dugačke ( 5 do 6 cm. ) i snažne. Njima medved raskopava zemlju, trule panjeve i mravinjake, prevrće kamenje, ubija i kida plen.

Ishrana

Mrki medvedi su svaštojedi. Ishrana im varira u zavisnosti od doba godine i teritorije na kojoj se nalaze. Iako spadaju u mesoždere, medvedi oko 95% svojih potreba zadovoljavaju biljnom hranom – jedu bobice, voće, korenje, trave, mladi kukuruz, žir bukve, kesten. Ostatak njihove hrane sačinjavaju beskičmenjaci, riba i strvine većih životinja. Ponekad napada i krupnije sisare – srndaće, jelene, losove. U severnoj Americi ponekad ubije i pojede znatno manjeg Američkog crnog medveda. Medvedi raspolažu vrlo velikom snagom i mogu ubiti životinju s jednim ili dva udarca šapom po glavi,vratu ili leđima,tako da je žrtvi ćesto puta slomljena lobanja ili kičma,ugrizi se nalaze ćesto u podrućju ramena ili vrata.Razmak između očnjaka medveda je oko 50-80 mm. Medvedi takođe prvo jedu iznutrice a poslastica im je vime.

Životni ciklus

Mrki medvedi žive usamljeničkim životom. Oni su strogo teritorijalne životinje. Mužjak se približava ženki samo u sezoni parenja. Često se teritorija jednog mužjaka preklapa sa teritorijom više ženki. Medvedi se pare od kraja maja do polovine jula. Mužjaci tada prelaze velike udaljenosti, međusobno se bore ako se nađu uz istu ženku, a svaki se trudi da oplodi što više njih. Ženka se u jednoj sezoni može pariti sa više mužjaka, pa postoji mogućost da svi mladi iz jednog legla ne budu od istog oca. Mladi se rađaju u sred zime, za vreme brloženja. Mužjak je posebno opasan po mladunce i često ih ubijaju, kako bi podstakli ženku na ponovno parenje.

Medved zimu provodi u posebno odabranom i pripremljenom brlogu. Većina brloga u našim krajevima je u manjim šupljinama stena, a manji broj između žila korenja velikih stabala, ili na otvorenom odnosno pod krošnjama velikih stabala. U brlogu medved pripremi udoban ležaj od suve trave, lišća i grančica. U njega se uvuče pre nego što padne sneg, kako ga ne bi odao tragovima. Kada je siguran u svoju bezbednost, zaspi i budi se tek u proleće. To nije pravi zimski san, već više mirovanje, odnosno neaktivnost, pri čemu se mogu vrlo lako probuditi. Neophodnu energiju crpi isključivo iz zaliha sala, zadržavajući telesnu temperaturu na oko 35°C. Skotne ženke u prvoj polovini januara rađaju jedno do četiri mladunčeta mase oko 350 gr. Oni su potpuno slepi i bez dlake. Zavisni su od neposrednog kontakta sa telom majke koja ih greje i hrani mlekom. Mladi sisaju do početka aprila kada napuštaju brlog i slede majku u potrazi za hranom . Sa njom provode prvu godinu života i sledeću zimu u brlogu, a odvajaju se od nje kada se ona ponovo pari. Ponekad, nakon parenja, majka dopušta prošlogodišnjim mladuncima da je prate do jeseni, kada pravi novi brlog gde će okotiti novo leglo.

Mrki medved živi povučeno i samo izuzetno može postati agresivan prema čoveku i drugim životinjama, a u tome prednjači severnoamerički medvedi. Evropski mrki medved je mirniji i radije izbegava ljude, ali ženke postaju opasne u vreme odgajanja mladih.

http://www.golija.rs/index.php/flora-i-fauna/30-fauna-zivotinje/63-medved.html

Medvedi sa Tare pod danonoćnom prismotrom

Satelitom prate Milicu i Miloja

Autor: J. Trijić | Foto:J. Trijić | 17.09.2008. - 06:00

BAJINA BAŠTA - Već godinu dana traje projekat „Monitoring populacije mrkog medveda“ koji je pokrenuo Nacionalni park „Tara“. Projekat predstavlja prvo organizovano istraživanje ove vrste u našoj zemlji, a cilj je preciznije određivanje brojnosti i gustine populacije, disperzije i migracija ka novim staništima mrkih medveda.

- Mrki medved je ugrožena vrsta na području Srbije. Na prostoru NP „Tara“ je najveća populacija od, kako se procenjuje, 40 jedinki. Zbog toga smo i krenuli sa ovim projektom na kome rade mr Duško Ćirović i mr Milan Paunović, uz još dva stručna saradnika sa Biološkog fakulteta iz Beograda - objašnjava Miodrag Petrović, šef nadzorne službe.

On kaže da se u projektu prvi put u Srbiji koristi satelitska tehnologija kojom se prati kretanje dva medveda.

- Već godinu dana medved Miloje i mečka Milica podvrgnuti su neobičnoj prismotri, danonoćno se prati njihovo kretanje i život. Ekipa stručnjaka Instituta za zoologiju sa Biološkog fakulteta iz Beograda medvedima je ugradila specijalne ogrlice sa satelitskim odašiljačima koji na svaki sat emituju signale i pokazuju gde se životinje nalaze. Dobijeni podaci sa terena se unose u karte. Oba medveda su sa Tare, uhvaćena su bez nanošenja bola, potom uspavana i markirana ogrlicama. Miloje je ostao na Tari, a Milica preseljena na planinu Južni Kučaj - priča Petrović. Za godinu dana s medom Milojem nije bilo problema. Ali je zato mečka Milica, sredinom februara izazvala dvonedeljnu paniku među biolozima. Ogrlica oko njenog vrata prestala je da emituje signale jer se mečka zavukla u pećinu. Medvedi za jednu noć mogu da prevale i do 60 kilometara.

- Beležimo da se medved uputio čak do Raške, pa nazad preko Uvca do crnogorske granice. Potom je prešao u BiH, posle čega se vratio na Taru - priča Petrović.

http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.blic.rs/_customfiles/Image/slike/2008/09_septembar/17/srbija/meda-v.jpg&imgrefurl=http://www.blic.rs/srbija.php%3Fid%3D57165&usg=__BmqhCMSNzST5knqa_iEY7KxtKY4=&h=188&w=470&sz=40&hl=en&start=39&um=1&tbnid=wg0cLAECtEpqaM:&tbnh=52&tbnw=129&prev=/images%3Fq%3DMRKI%2BMEDVEDI%2BSLIKA%26ndsp%3D20%26hl%3Den%26sa%3DN%26start%3D20%26um%3D1

[ribar]

O SIBIRSKIM TIGROVIMA

Sibirski tigar (Panthera tigris altaica) ili mandžurski tigar stanovnik je Azije. To je divna, prekrasno ukrašena i obojena mačka. Vitka je, viša i lakše građena mačka od lava. Sibirski tigar može biti dug od vrha njuške do kraja repa čak do 4 metra. Visina do ramena može biti do 1,10 metara, što ga čini najvećim i nasnažnijim među tigrovima. Težina koju može doseći prelazi nevjerojatnih 300 kilograma. Crne pruge na tigrovu hrđavo-žutom krznu prekrasno su raspoređene po cijelom tijelu; ne postoje dvije identične životinje, a pruge se mogu usporediti sa otiskom prstiju kod čovjeka. Osnovna boja na leđima je tamnija, sa strane malo svjetlija. Sa donje strane tijela i unutrašnjost nogu krzno je bijele boje. Dlaka sibirskog tigra je dulja i gušca od dlake ostalih tigrova, a što je posljedica okoline u kojoj on obitava (Sibir). Glava mu je okrugla, urešena manjim ušima, na kojima sa stražnje strane dolazi po jedna veća bijela mrlja. Oči su mu žutosmeđe, a njuška nešto kraća od njuške lava. Brkovi dužine i do 20 cm ukras su glave, dok s bočnih strana obraza ima dulju dlaku koja strši i nalikuje bradi. Jezik mu je dug i hrapav, a u čeljustima ima snažne očnjake s vrlo oštrim rubom s unutarnje strane, poput noža, a njihova dužina seže i do 6 cm. Na dugim i snažnim nogama ima ogromne šape s pet prstiju s oštrim i dugim kandžama, koje prema potrebi uvlači ili izvlači. Rep sibirskog tigra je dugačak cca 100 cm, svjetliji i ukrašen tamnim kolutovima.

Njegova osobina samačkog života prekida se jedino u doba parenja kada se druže dvije životinje suprotnih spolova. Svoj teritorij, koji ljubomorno čuva, obilježava ogrebotinama po stablu i uriniranjem. Tigar nije isključivo noćna životinja, sreće ga se u bilo koje doba dana, gdje vreba plijen na rubovima šuma, u gustoj travi ili pored staze kojom prolaze životinje. Omiljena su mu mjesta uz rijeke i pojilišta. Najčešce kreće u lov početkom sumraka ili u rano jutro prije izlaska sunca. Vrlo je brz i nečujno se kreće, može odskočit vrlo daleko, kao i vrlo visoko. Loš je penjač. Voli vodu, dobar je plivac, a za vrućih dana rashladuje se kupanjem. Te njegove osobine stavljaju u opasnost ostale životinje za koje nisu siguran zaklon ni potok ni rijeka, koje u lovu bez poteškoća prepliva. U prirodi lovi i male i velike životinje, a poslastica su mu divlje svinje. Za velikih zima i u nedostatku hrane lovit će i miševe. Kada lovi, tigar vreba, iznenada se munjevito baca žrtvi na leda, te zabada kandže duboko u leda žrtvi. Ubijenu životinju odvlači duboko u gustiš, gdje jede do sitosti. Zna se i prežderavati, može pojesti i preko 20 kg mesa, nakon čega cijeli dan spava, prekidajući san jedino odlaskom na pojilo. On nije izbirljiva životinja, jede sve, od kože sa krznom pa sve do kostiju. Tigrovi su plašljive životinje, kada prvi put sretne čovjeka najvjerojatnije će se uplašiti i pobjeći, ali tigrovi koji često u prirodi dolaze u kontakt sa čovjekom uvide da je čovjek lagan plijen.

Ženka sibirskog tigra manja je od mužjaka, ali ima sva obilježja kao i mužjak. Sibirska tigrica postaje spolno zrela sa 3 - 4 godine, kao i mužjak. Pari se desetak dana, a nekad i dulje. Nakon parenja ženka je gravidna od 105 do 108 dana. Nekoliko dana prije okota priprema gnijezdo. Tri dana prije okota sise se napune mlijekom i vidno objese. Vrijeme okota traje i do 9 sati ovisno o broju mladunčadi. Tigrica u leglu ima 3 - 4 mladunca, koji se legu u razmacima od 1 do 2 sata. Kako se mladunci kote, majka ih brižno suši lizanjem i odgriza pupčanu vrpcu, i za kratko vrijeme mali tigrić nalazi sisu i počinje povlačiti prvo mlijeko. Mladunci vec sa 2 - 3 tjedna otvore oči, ali još ne vide, tek sa 4 tjedna potpuno progledaju. Sa 2 mjeseca starosti počinju jesti meso, a mlijeko sišu sve do 7 mjeseci starosti, nekad i dulje. Mladunčad je veoma zaigrana, u toj svojoj igri uče vještini, koja će im trebati kad odrastu. Uz majku mladunci ostaju oko 2 godine. Nakon tog vremena odvajaju se od majke i počinju samostalan život.

Sibirski tigrovi su vrlo ugrožena vrsta zivotinja i vrlo ih je malo u prirodi oko 400 jedinki, a više ih ima u zatočeništvu oko 600 jedinki. Prijeti im izumiranje, kao što je već do sada izumrlo nekoliko podvrsta tigrova. Izumrle su tri podvrste tigrova, kaspijski, javanski i balijski tigar. Broj ostalih podvrsta tigrova kojih još ima u prirodi drastično se smanjuje iz godine u godinu. Nestaje prvenstveno smanjenjem prirodnog životnog prostora i krivolova. Ukupan broj svih podvrsta tigrova u prirodi procjenjuje se na oko 6000 do 7000 jedinki. Tigar je zaštićena vrsta u svim zemljama u kojima živi u prirodi, ali to ne sprečava krivolovce da ih love i ubijaju i tako još više ugrožavaju opstanak već oslabljene zajednice. Procjene ukazuju da će tigar nestati iz prirodnog staništa prije 2015. godine. Čovjek može puno učiniti na zaštiti te prekrasne životinje. Uzgajatelji i ZOO vrtovi u cijelom svijetu su poput Noine arke koji nastoje spasiti ugrožene vrste životinja. Uspješan uzgoj sibirskih tigrova u zarobljeništvu i vraćanjem u prirodu pomoći će očuvanju vrste za buduće generacije.

http://www.znanje.org/i/i25/05iv03/05iv0303/index.htm

[Тавита]

Kako su samo lijepi. Mecad malesna  confused.gif' class='bbc_emoticon' alt='crvenilo' />

Tuga je nestajanje takvih vrsta......... 

[ribar]

Beta: Balkanski ris odumire

   

Balkanski ris, najmalobrojnija vrsta evropske divlje mačke koja živi u planinama Makedonije, Crne Gore, Srbije, Albanije i BiH, nalazi se pred istrebljenjem.

Naučnici procenjuju da ovih životinja kratkog repa, dugih nogu, tankog vrta i čuperaka na ušima, nema više od 100.

Balkanski ris (lynx lynx martinoi) nikada ne napada čoveka ali zato čovek ugrožava njega.

Makedonci, čiji je nacionalni simbol, posebno se brinu da zaštite risa. Njegovi čuperci na vrhu ušiju štrče na makedonskim poštanskim markama i na kovanici od pet dinara.

U prirodi, međutim, sve je manje ovih životinja. Na tlu Makedonije živi svega 30 do 40 primeraka, iako stručnjaci kažu da za njihovu stabilnu populaciju treba barem 100 primeraka.

"Najveća divlja mačka u Evropi nema drugih prirodnih neprijatelja osim čoveka", kaže Georgi Ivanov, ekolog koji radi na utvrdivanju broja ovih životinja u nacionalnom parku Galičica, na zapadu Makedonije.

U parku je postavljeno 30 kamera koje prate njihovo kretanje.

I u Albaniji je uveden video-nadzor. Beleže se kretanje risova i prikupljaju podaci u sklopu projekta čiji je cilj da se razvije strategija njihove zaštite.

"Glavni uzrok istrebljenja ovih životinja je ilegalni lov, ali i uništavanje njihovih staništa, pre svega nekontrolisanom sečom suma", kaže za AFP biolog Dime Melovski iz Makedonskog ekološkog udruženja.

Osim što nestaju zbog nekontrolirane seče šuma kojom se uništava risovo stanište, ljudi ga uništavaju i direktnim progonom.

Najčešće ga ubijaju seljaci zbog skupocenog krzna zlatno-smeđe boje koje u tome ne sprečava ni zaprećena kazna zatvora i do osam godina.

Iako su pred istrebljenjem do sada niko nije uhapšen zbog ovog nedela.

(Beta)

Program sa ciljem da se spasi balkanski ris

S obzirom da su kroz istoriju lovljeni zbog svog krzna, danas postoji manje od 100 balkanskih risova. Program oporavka ima za cilj da se oni spasu od izumiranja.

Balkanski ris suočava se sa opasnošću od izumiranja već više od jedne decenije, ali sukobi u regionu devedesetih godina i ranije neprilike sprečili su akciju očuvanja. Tih životinja -- koje žive u Makedoniji, Albaniji, Crnoj Gori i u Srbiji -- prema procenama ima oko 100, ali neki u regionu kažu da je ostalo još samo oko 40 ovih predivnih mačaka.

Program za oporavak balkanskog risa koji je razvilo i sprovodilo nekoliko međunarodnih i nacionalnih nevladinih organizacija 2006. godine, ima za cilj zaštitu te životinje koja se bori da preživi dvostruku pretnju: bespravni lov i gubitak staništa.

Lovokradice hvataju ovu životinju zbog njenog krzna i ne strahuju mnogo od kažnjavanja, jer niko do sada nije bio krivično gonjen zbog lova na risa.

Bespravno obešumljavanje takođe predstavlja pretnju risu, jer je ona i njegovo stanište i njegovo lovište. Plen te divlje mačke, koja može da dostigne visinu od 65 santimetara i težinu do 25 kilograma, uglavnom su srne i zečevi.

Iako neki stanovnici ruralnih područja smatraju tu životinju opasnom, nisu zabeleženi slučajevi da je balkanski ris napao čoveka, a postoje samo četiri dokumentovana slučaja napada na domaće životinje.

Švajcarska organizacija KORA, nemački EuroNatur, Makedonsko ekološko društvo i organizacija Zaštite i očuvanja prirodne sredine u Albaniji neki su od partnera u programu očuvanja.

Pored njih, u programu učestvuju i druge nevladine organizacije i relevantne vladine agencije iz različitih zemalja, kao i međunarodne institucije poput Norveškog instituta za istraživanje prirode, Međunarodne unije za očuvanje prirode (IUCN)/Komisije za preživljavanje vrsta (SSC), Radne grupe Incijativa za velike mesoždere u Evropi i IUCN/SSC Grupe specijalista za mačke.

Programom su predviđeni proširenje zaštićenih područja, unapređivanje brige o divljim životinjama i podrška tim aktivnostima kroz stalno istraživanje i praćenje.

Nastojanja za praćenje ovih životinja trenutno su u toku u Nacionalnom parku Mavrovo u Makedoniji i u severoistočnoj Albaniji. Eksperti utvrđuju stanje risova putem skrivenih kamera, istraživanja i intervjua.

Eksperimenti te vrste dali su pozitivne rezultate u drugim delovima Evrope, piše AFP. Švajcarska, koja je ostala bez svih svojih risova zbog njihovog istrebljenja krajem 19. veka, sada ima 140, posle dve decenije napora usmerenih na ponovno pojavljivanje te vrste. Drugim projektima obnovljena je populacija risova u slovenačkim Alpima i u hrvatskim regionima Gorskog Kotara i Velebita.

Međutim, Džon Linel sa Norveškog instituta za istraživanje prirode kaže da bi moglo biti teško ponoviti takav uspeh, jer je "nezakonit lov ... ograničio mogućnost oporavka [risova]".

Da bi bio uspešno sproveden programu su potrebni pomoć javnosti, zajednička akcija organizacija za zaštitu životne sredine i saradnja centralnih i lokalnih vlada u regionu.

http://www.naslovi.net/2009-03-05/setimes/program-sa-ciljem-da-se-spasi-balkanski-ris/1065275

[ribar]

Poslednje stanište droplji u Banatu

Ove ptice najinteresantnije su s proleća, za vreme parenja. Mužjaci se tada naduvaju i podsećaju na balon

Ne vole blizinu ljudi: jedna od tridesetak velikih droplji u rezervatu na severu Banata (Fotodokumentacija „Politike”) Mokrin – Velika droplja, poznata i kao potrk, najkrupnija je ptica na Starom kontinentu koja ume da leti. Doduše, uz ozbiljnu koncentraciju i zalet, jer njena težina može da dostigne čak 20 kilograma. Preostali primerci ove ptice žive jedino u Španiji, Mađarskoj i na severu Srbije, tačnije Banata, u Specijalnom rezervatu prirode „Pašnjaci velike droplje”, koji obuhvata 5.400 hektara atara između sela Mokrin, Sajan, Jazovo i Banatsko Aranđelovo.

– Reč je o vrlo lepim, ali pre svega opreznim pticama. Nemoguće im je prići na bliže od 300 do 400 metara. Najinteresantnije su s proleća, za vreme parenja. Mužjaci se tada naduvaju i podsećaju na balon. Šepure se oko ženki, ne bi li privukli njihovu pažnju. A one ih naizgled „ne fermaju”, okreću im leđa i kljucaju travu – priča za „Politiku” čuvar rezervata Sava Nedeljkov i dodaje da u rezervatu živi tridesetak velikih droplji. Ženke snesu najviše tri jajeta, na kojima leže 23 dana. Ptice su u ovom periodu i najranjivije, jer se neretko desi da ih napadnu lisice. Opasnost predstavljaju i nesavesni paori koji napasaju stoku po ovim stepama i uništavaju jaja.

Inače, Nedeljkov je jedini stalno zaposleni u Lovačkom udruženju „Perjanica” iz Mokrina, koje se stara o rezervatu. U danonoćnom nadgledanju droplji pomažu mu dvojica čuvara. Rezervat obilaze pešice, a osmatračnicu koriste u krajnjoj nuždi, jer je u vrlo lošem stanju.

– Odavno postoji ideja da se izgradi vizitorski centar u čijem bi sklopu bila i nova osmatračnica. Država nam je za ovo još pre godinu dana odobrila 2,2 miliona dinara. Deo novca je utrošen za izradu glavnog projekta i tu se stalo, jer nikako da dobijemo dozvolu za izgradnju! Zbog toga trpimo i mi, ali i ljubitelji prirode koji bi rado ovde došli da vide ovu prelepu i retku pticu. Osim što bi, izgradnjom vizitorskog centra, rad čuvara bio znatno olakšan, ovakav projekat imao bi i edukativni, ali i turistički značaj – objašnjava Sava Nedeljkov.

S. Miletin

http://www.politika.rs/rubrike/Srbija/Poslednje-stanishte-droplji-u-Banatu.lt.html

Prvi dokazi postojanja

Prvi dokazi postojanja velike droplje u Evropi poticu iz Nemacke i Francuske, iz slojeva mrkog uglja, cija se starost procenjuje na 65 do 70 miliona godina. Nalazi ove ptice u Panonskoj niziji datiraju iz neolita, a za naše podrucje je znacajan arheološki nalaz kod Nose, u okolini Ludaškog jezera. Smatra se da je najšire rasprostranjenje velika droplja u istocnoj Evropi imala krajem 18-og veka. Od tada pa do današnjih dana se areal velike droplje sužava i razbija na manje celine, a njena brojnost smanjuje. Tome je doprinelo prvenstveno nestajanje staništa, pretvaranjem iskonske stepe u poljoprivredne površine. Sem toga, velika droplja je na ovim prostorima bila lovna divljac sve do polovine ovoga veka.

    Prebrojavanje

Zimi, kada su sve droplje u jednom jatu najbolje ih je brojati i tako steci uvid u pravo stanje velicine populacije. Pašnjaci velike droplje, danas, u okruženju kulturne stepe Vojvodine, predstavljaju još jedino preostalo stanište ove vrste u Jugoslaviji. Svojim prostranstvom i kompleksom prirodnih odlika,uz odgovarajucu brigu i sprovodenje mera zaštite, ovaj prostor predstavlja oazu opstanka populaciji velike droplje. Na ovom podrucje je Uredbom vlade Srbije, 1997. godine, proglašeno, oko hiljadu hektara, zašticenim prirodnim dobrom. Specijalni rezervat prirode nosi naziv "Pašnjaci velike droplje". Unapredjenjem i održavanjem optimalnih uslova staništa, velika droplja imace sve uslove za nesmetano odvijanje svojih životnih funkcija. Organizovana cuvarska služba, ciji zadatak je da se brine o ovoj lepoj i retkoj ptici, stalno je na terenu i vrši terenska osmatranja u cilju pracenja stanja populacija ove vrste, mesta formiranja gnezda i stvaranja optimalnih uslova za opstanak mladunaca. Upravljanje zašticenim prirodnim dobrom povereno je lovackom udruženju "Perjanica" iz Mokrina, koje je, i pre zvanicnog proglašenja zaštite podrucja, brinulo o velikoj droplji, o cemu svedoci povecanje ovdašnje populacije, sa 24 jedinke 1991. na 36 jedinke 1997. godine. Procene strucnjaka su da je kapacitet zašticenog podrucja sa neposrednom okolinom 50-60 primeraka velike droplje. Ukoliko napori na zaštiti ove prirodne retkosti urode plodom, pojedine grupe, ili parovi velike droplje mogli bi zauzeti još preostala staništa sa ocuvanim panonskim obeležjem, na širem prostoru ravnice severnog Banata. Želja nam je da generacije koje dolaze mogu u prirodi da posmatraju dostojanstveno šetanje droplji po svojim pašnjacima i zaneseno šepurenje mužjaka u prolecnom budenju boja i zvukova ravnice. 

http://www.velikadroplja.com/prikaz.asp?k=3&id=6&s=0

[мирођија]

Kriterijumi za proglašenje vrste ugroženom

IUCN, odnosno International Union for Conservation of Nature, predstavlja organizaciju koja omogućava svetu da pronađe praktična rešenja za izazove u vezi sa razvojem i okolinom, a koji nas svakodnevno pritiskaju. Ona predstavlja podršku naučnim istraživanjima, omogućava razvoj terenskih projekata širom zemlje i okuplja vlade, nevladine organizacije, kompanije i lokalne zajednice, sa ciljem da razviju i implementiraju pravila, zakone i najbolju praksu, kako bi se održala svest o važnosti održanja životne sredine.

Crvena lista, koju je formirala IUCN, jeste globalni prikaz statusa ugroženih biljnih i životinjskih vrsta. Posredno, ona ima za cilj da nam ukaže na smanjenje biološke raznolikosti, na to koji su problemi sa kojima se suočava zaštita životne sredine i na vrste kojima su potrebni programi zaštite. Direktno, crvena lista i njen program imaju za cilj da identifikuju vrste kojima je zaštita najneophodnija i da oceni indeks globalne narušenosti biodiverziteta, odnosno raznolikosti flore i faune.

Najčešće, jednom u 10 godina (ili ukoliko postoje uslovi, jednom u 5 godina) grupa stručnjaka ocenjuje da li su ispoštovani svi kriterijumi za ocenu ugroženosti biljnih i životinjskih vrsta. Lista se stalno menja i proverava, tako da ona trpi stalne promene, dobija nove oblike, format i informacije.

Prilikom kategorizacije ugroženosti vrsta, koriste se naučno zasnovani kriterijumi, koji su primenljivi na svim područjima. Na osnovu kriterijuma za kategorizaciju ugroženosti vrste, lako možemo doći do podatka o stepenu ugroženosti, što omogućava sprovođenje programa zaštite. Na osnovu kriterijuma, svaka od vrsta može da uđe u jednu od navedenih 8 kategorija:

1. EX - izumrli

2. EW - iščezli u prirodi

3. CR - krajnje ugroženi

4. EN - ugroženi

5. VU - ranjivi

6. LR - niska verovatnoća opasnosti

7. DD - bez dovoljno podataka

8. NE – neopredeljen

Broj vrsta koje izumru tokom godine

1. Izumrli - za vrstu se kaže da je izumrla samo u slučaju da ne postoji osnovana sumnja da je i poslednji primerak te vrste mrtav. U ovoj kategoriji se mogu naći mnoge vrste koje su nedavno izumrle, bez obzira na uzrok njihovog nestanka.

Između ostalih, tu se nalaze i karipska morska medvedica lat. Monachus tropicalis, velika njorka lat. Pinguinus impennis, Dodo lat. Raphus cucullatus i mnoge druge.

2. Vrsta koja pripada kategoriji iščezli u prirodi, jeste vrsta za koju se zna da opstaje samo kao naturalizovana populacija i nalazi se daleko van granica njenog prethodnog mesta naseljavanja. Takođe, tu spadaju i vrste koje opstaju u zatočeništvu ili u kulturi. Osnovni pokazatelj dobija se na osnovu pretraživanja terena na kojima te vrste egzistiraju, u određenim periodima godine.

Tu spada divlji konj lat. Equus ferus.

3. Ukoliko vrsta ima najveći stepen verovatnoće da će u veoma bliskoj budućnosti nestati u prirodi, onda ona spada u kategoriju krajnje ugroženi. Da li vrsta ima dovoljno visok stepen verovatnoće izumiranja, procenjuje se na osnovu sledećih kriterijuma: ukoliko se u poslednjih 10 godina ili tokom poslednje tri generacije, brojnost populacije smanjila za najmanje 80%, ukoliko je rasprostranjenost vrste ograničena na površinu manju od 100 km2, ukoliko se uoči izrazita fragmentacija populacije ili pojava lokalnosti, ekstremno kolebanje prostora u kojem se vrsta pojavljuje ili njegovo smanjivanje tokom dužeg perioda vremena, ukoliko opada kvalitet staništa i broj zrelih jedinki (populacija obuhvata manje od 250 zrelih jedinki, a procenjuje se da će u toku tri godine ili jedne generacije doći do produženog opadanja za najmanje 25%), ukoliko se proceni da je verovatnoća iščezavanja u prirodi veća od 50%, u narednih 10 godina ili u naredne tri generacije.

4. Ukoliko postoji visok rizik da u bliskoj budućnosti vrsta nestane, ona spada u kategoriju ugroženi. Rizik od nestajanja se potvrđuje na osnovu sledećih kriterijuma: ukoliko u poslednjih 10 godina ili u toku tri poslednje generacije, došlo je do smanjenja brojnosti populacije za najmanje 50%, ukoliko vrsta zauzima prostor manji od 5.000 km2, ukoliko vrsta postoji samo na pet mesta, zatim ukoliko postoji produženo opadanje ili ekstremno kolebanje prostora na kojem se vrsta pojavljuje, opadanje kvaliteta staništa, broja subpopulacija i broja zrelih jedinki, ukoliko se procenjuje da će u narednih pet godina, odnosno naredne dve generacije, opasti broj jedinki za najmanje 20% ili ukoliko je utvrđeno da populacija obuhvata manje od 2.500 zrelih jedinki, ukoliko se sve jedinke nalaze u jednoj subpopulaciji, odnosno ako je uočeno produženo opadanje broja zrelih jedinki i promena strukture populacije i ukoliko se proceni da je verovatnoća nestajanja vrste u prirodi veća od 20% u narednih pet generacija, odnosno 20 godina.

U ovu kategoriju spadaju tigar lat. Panthera tigris,  veliki panda lat. Ailuropoda melanoleuca, snežni leopard lat. Uncia uncia, velik broj kitova i delfina i mnogi drugi.

[мирођија]

5. Kategorija ranjivi obuhvata vrste koje se suočavaju sa visokom verovatnoćom nestajanja u prirodi. Vrsta pripada ovoj kategoriji ukoliko je brojnost populacije opala za najmanje 20% u poslednjih 10 godina, veličina prostora na kojem se vrsta pojavljuje manja od 20.000 km2, ukoliko postoji vrsta na samo pet mesta i dolazi do produženog opadanja ili kolebanja prostora na kojem se ona pojavljuje, zatim ukoliko populacija broji manje od 10.000 jedinki, a procenjuje se da će doći do produženog opadanja za najmanje 10% u narednih 10 godina, ukoliko populacija broji manje od 1.000 zrelih jedinki ili je usko rasprostanjena - na ispod 100 km2 i ukoliko je procena da je verovatnoća da će u narednih 100 godina vrsta iščeznuti 10% ili više.

U ovu grupu spadaju Albatrosi lat. Diomedeidae, južnoamerički močvarni jelen Blastocerus dichotomus i drugi.

6. U kategoriju vrste sa niskom verovatnoćom opasnosti  spadaju tri grupe: a) vrste zavisne od zaštite (CD) jesu one koje bi bile uvrštene u neku od gore pomenutih kategorija ukoliko bi došlo do okončanja programa očuvanja i zaštite; kod njih postoji mala verovatnoća izumiranja, ali su ipak zavisni od programa zaštite. Tipičan predstavnik je vrsta brazdenog kita lat. Balaenoptera bonaerensis, 0110_hahaha vrste koje su skoro ugrožene (NT) jesu one vrste koje nisu uvrštene u program zaštite, ali se nalaze blizu kategorije osetljivih; ovde spadaju Belovrati valabi lat. Macropus parma, žaba sa kljovama lat. Adelotus brevis i druge, c) poslednja briga (LC) jesu one vrste koje nisu specifikovane kao zavisne od zaštite, ni kao skoro ugrožene.

7. Vrste bez dovoljno podataka jesu vrste koje nisu uvrštene ni u jednu kategoriju, jer ne postoji dovoljno podataka o stanju populacije, abundaciji i arealu.

Tu spadaju vrsta morskog konjića let. Hippocampus reidi, vrsta ajkule Aculeola nigra, aloja lat. Aloe comosa i mnoge druge.

8. Ukoliko vrsta još nije podvrgnuta proceni statusa zaštite na osnovu kriterijuma, ona spada u kategoriju neopredeljeni.

Vrlo je zabrinjavajuća činjenica da je više od 50% vrsta svake od klasa kičmenjaka klasifikovano u neku od kategorija ugroženosti. Još strašnije je što je situacija naročito alarmantna kod biljnih vrsta. Ukoliko se posmatraju sve vrste koje su ikada postojale, može se reći da je oko 99% vrsta živih bića na Zemlji izumrlo. Međutim, većina tih vrsta je izumrla tokom pet velikih izumiranja, izazvanih nekom velikom prirodnom katastrofom, pri čemu je svako od tih izumiranja istovremeno predstavljalo i kraj za neko geološko razdoblje. Uprkos svemu, pretpostavlja se da je razdoblje, u kojem trenutno živimo, najplodnije razdoblje života na zemlji.

          Svi podaci preuzeti sa

     

          http://www.virtualnigrad.com/Kriterijumi_za_proglasenje_vrste_ugrozenom-159-13804

[мирођија]

                                    Izumiranje vrsta

Otprilike 99% vrsta živih bića na Zemlji izumrlo je. Ipak, trenutno živimo u najplodnijem razdoblju života na zemlji i pretpostavlja se da ima više oblika života nego pre u bilo kojem trenutku. Tih 99% izumrlo je većim delom za vreme 5 velikih izumiranja koja su označila krajeve nekoliko geoloških razdoblja. Osim u vreme tih izumiranja izazvanih nekom velikom prirodnom katastrofom, život je dosta osetljiv i na manje promene u okolini. Zbog tih promena deluje i evolucija, pri čemu oni sposobniji preživljavaju, a oni koji se ne uspeju da se prilagode, umiru. Ljudi svojim ponašanjem deluju na svet i globalno i lokalno i time su pokrenuli, kako ga biolozi zovu, Šesto veliko izumiranje.

Tokom istorije glavni razlog nestajanja vrsta bio je dovođenje novih vrsta u ekosisteme u kojima pre nisu živele i tako se narušavala prirodna ravnoteža. Naravno da se to događalo i prirodno, ali čovek je taj koji je počeo po celom svetu da širi vrste koje su njemu odgovarale, potpuno zanemarivši kakve bi mogle biti posledice. Naravno, sve je bilo u najboljoj nameri. Doseljenici su donosili domaće životinje i biljke koje su davale useve, da bi lakše preživeli.

Bilo je i drugih razloga. Najpoznatiji primer su zečevi koje su engleski emigranti doneli u Australiju da bi ih ubijali radi sporta. Doneli su ih 1859. godine samo nekoliko desetaka, a oni su se tako razmnožili u gostoljubivoj zemlji bez zveri, da ih je za nekoliko decenija bilo više desetaka miliona. Raširili su se po krajoliku i obrstili većinu vegetacije te osiromašili farmere koji su uzgajali pšenicu i rančere sa ovcama. Uz to, odvojili su životinje koje su tamo živele od hrane, vode i skloništa. U očaju, ljudi su raširili otrove ubijajući mnoge zečeve, ali i starosedelačke vrste. Sledeći korak bio je doneti još jednog stranca, evropsku crvenu lisicu, da se obračuna sa zečevima. Nažalost, lisica se uglavnom prebacila na ostale životinje koje pre nisu imale takvog neprijatelja. Tako su stradali mnogi mali sisari, gmizavci i ptice koje prave gnezda na zemlji. Sve do 1950. godine, Australija nije uspevala da dovede pod kontrolu zečeve. Te je godine uveden Južnoamerički virus koji uzrokuje mixomatozu, bolest smrtonosnu po zečeve, ali je tada već ogromna šteta bila napravljena. Takvih primera je mnogo po čitavom svetu.

Ipak, mnoge vrste su prenesene slučajno zbog razvijenog transporta, bilo vozom, brodom ili avionom. Semenke, jaja, larve, a i odrasle biljke, gljive, kukci, puževi i druge malene životinje redovno putuju zajedno sa teretom voća, povrća, žita, zemlje i drugim stvarima, koje su predmet međunarodne trgovine. Inspektori na mestima dolaska ne mogu da prekontrolišu sav teret.

Međutim, najgore svari se dešavaju od nedavno. Pretpostavlja se da uništavanje bogatih tropskih prašuma, zajedno sa zagađivanjem atmosfere i uništavanjem susednih ekosistema, povlači do 27.000 vrsta živih bića godišnje (3 na sat) u izumiranje, a po nekim procenama ukupno godišnje izumire i do 50.000 vrsta – hiljadu puta brže nego što je normalno.

              http://www.virtualnigrad.com/Izumiranje_vrsta-159-12392

[Милица]

Ja ovo ne smem da gledam...

uh...

potresa me...

[мирођија]

http://www.rts.rs/page/stories/ci/story/1121/%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE+%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0/798628/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B5+%D1%83+%D0%B1%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC+%D0%97%D0%BE%D0%BE+%D0%B2%D1%80%D1%82%D1%83.html