Jump to content
Sign in to follow this  
Marko Vesic

Шта је то ,,урбана екологија"?

Recommended Posts

SINURBANA (RUDERALNA) FLORA I VEGETACIJA I NJEN ZNAČAJ U GRADSKIM EKOSISTEMIMA

URBANA EKOLOGIJA je posebna ekološka disciplina koja proučava život biljaka, životinja i čoveka u specifičnim uslovima spoljašnje sredine koji vladaju u gradskim, seoskim i industrijskim naseljima. Kada je reč o biljkama koje žive u gradskim uslovima one se nazivaju SINURBANA FLORA I SINURBANA VEGETACIJA.

Sinurbana (ruderalna, sinantropna) flora i vegetacija predstavlja jedan od najmlađih i najdinamičnijih florističko - vegetacijskih kompleksa koji se razvija uglavnom u ljudskim naseljima, kao i i u drugim antropogeno formiranim sredinama koje se povremeno ili permanentno nalaze pod direktnim ili indirektnim uticajem čovekovog delovanja. Prisustvo antropogenih uticaja ima svakako odlučujući značaj za pojavu, razvoj, rasprostranjenje i dinamiku ruderalne flore i vegetacije. Nasuprot tome, uticaj klimatskih, geoloških, pedoloških, orografskih, istorijskih i drugih abiotičkih ekoloških faktora, izmenjen je u velikoj meri i "ujednačen" delovanjem čoveka koji presudno utiče na formiranje specifičnog kompleksa ekoloških uslova u ekosistemima kao što su ljudska naselja (Jovanović, 1994).

Ovaj tip flore i vegetacije je SEKUNDARNOG i TERCIJERNOG TIPA koja se razvija u ljudskim naseljima i drugim antropogeno formiranim sredinama koje se POVREMENO ili PERMANENTNO nalaze pod uticajem različitih oblika čovekovog delovanja. Ruderalna flora i vegetacija pripada KOROVSKOJ FLORI I VEGETACIJI U ŠIREM SMISLU i relativno je autonomna komponentna ekosistema gradskih i industrijskih naselja a sastavna je komponenta one najneposrednije životne i radne sredine.

Za razliku od KOROVSKE FLORE I VEGETACIJE U UŽEM SMISLU (segetalni korovi poljoprivrednih kultura), ruderalna flora i vegetacija (naziv RUDERALAN potiče od lat. reči "rudus, ruderis" - krhotina, ruševina) razvija se i održava na staništima koja su pod stalnim uticajem čoveka, ali NE U CILJU stvaranja poljoprivrednih površina. To podrazumeva prostore pored puteva, staze, ograde, pločnike, trotoare, dvorišta, nasipe pored železničkih pruga, zidove, krovove, obale reka u urbanim naseljima, razne deponije, ulične utrine, gradilišta, ruševine, zapuštene travnjake, napuštene placeve, ekonomska dvorišta, groblja, međe, obode kultivisanih površina i parkovskih površina, itd. Svi ovi tipovi staništa omogućavaju rast, razvoj, reprodukciju i širenje ANTROPOFITA, biljaka vezanih i prilagođenih na ekološke uslove koje stvara i razvija ljudska populacija (antropos - čovek).

Prilagođene na ove specifične, često veoma nepovoljne, uslove staništa kako u pogledu higričkog i termičkog režima i karaktera podloge, tako i u pogledu mehaničkih uticaja kao što su gaženje, košenje, ispaša, paljenje i sl., ruderalne biljke, zahvaljujući svom velikom biološkom potencijalu i odsustvu kompeticije vrsta karakterističnih za primarne ekosisteme, veoma lako "osvajaju" ovakva staništa javljajući se najpre kao pionirske vrste, da bi kasnije kroz raličite sukcesivne faze došlo do uspostavljanja stabilnijih cenotičkih odnosa koji su uslovljeni vrstom i intenzitetom različitih antropogenih uticaja. Uopšte govoreći, ruderalna flora i vegetacija se razvija na svim onim površinama na kojima je prisutno delovanje čoveka, ali NE ORGANIZOVANO nego SPONTANO (anarhično).

Share this post


Link to post
Share on other sites

Karakteristike ruderalne flore i vegetacije:

a) Antropogena uslovljenost (antropogeni karakter), kao najznačajnija odlika ruderalne vegetacije određuje i ostale njene bitne karakteristike, kao što su:

0102_laugh Vrlo izražena dinamičnosti (promenljivosti) - uslovljena nestabilnošću samih ruderalnih staništa

c) Mikrofragmentarnosti u rasprostranjenju (uslovljena specifičnim mikrokompleksima ekoloških faktora koji su prisutni na relativno malim površinama u ljudskim naseljima)

d) Velika morfo-anatomska varijabilnost njenih cenobionata

Pojam ruderalne vegetacije podrazumeva spontano razvijen zeljasti biljni pokrivač koji ima veliki zaštitni biopotencijal posebno u gradovima u kojima je prisutan visok stepen aero i drugih oblika zagađenja. U takvim uslovima izmenjene i često veoma narušene sredine, ruderalne biljke se javljaju s jedne strane kao AKUMULATORI ŠTETNIH - ZAGAĐUJUĆIH MATERIJA (pepeo, čađ, prašina, gasovi - CO2, SO2, NOx, teški metali, azotna i fosfatna jedinjenja, olovo, itd.) a istovremeno, s druge strane biljke su i PRODUCENTI KORISNIH MATERIJA (kiseonik, fitoncidne materije, biomasa, itd.) (Jovanović et al., 1990).

Izvesni štetni uticaju ruderalne flore i vegetacije ne samo da nisu neutralisani, već su i neuporedivo nadmašeni mnogobrojnim pozitvnim (fitosanacionim) efektima koje ovaj specifičan tip flore i vegetacije ostvaruje u uslovima urbanih biotopa.

Negativni efekti ruderalne flore i vegetacije ogledaju se u tome što su one:

a) Žarišta nekih biljnih bolesti

B) Žarišta širenja korovskih vrsta u agroekosistemima

c) Izvor alergena (potencijalni ili aktivni kao npr. Ambrosia artemisifolia)

Pozitivni efekti ruderalne flore i vegetacije ogledaju se u sledećim karakteristikama:

a) Produkcija kiseonika i asimilacija znatnih količina ugljen-dioksida oslobođenog u procesu sagorevanja čvrstih i tečnih goriva, kao i azotnih jedinjenja i fosfata nastalih u procesu mineralizacije otpadaka organskog porekla

B) Zaštita od prekomernog zagrevanja i učešće u formiranju mikro i mezoklime - dolazi do punog izražaja u urbanim sredinama gde je odnos zelene aktivne površine i asfalta ili betona kao aktivne površine u izrazitom neskladu

c) To su pionirske vrste koje imaju značajnu ulogu u razvoju ostalih (kasnijih) oblika vegetacije u procesu obrastanja napuštenih i biološki praznih prostora i učešće u procesima pedogeneze (formiranja zemljišta) kako u prirodnim uslovima tako i u gradovima

d) Predstavljaju zaštitu od EROZIJE (eolske i fluvijalne) i kao pionirske vrste vrlo brzo vezuju ogoljeno zemljište, nasuti otpad, pesak ili pepeo

e) Imaju ulogu u adsorbciji i apsorbciji čestica teških metala i drugih jedinjenja štetnih po zdravlje ljudi čije se koncentracije u gradovima, po pravilu, kreću iznad maksimalno dozvoljenih vrednosti. Na taj način, ruderalna flora i vegetacija ostvaruje funciju svojevrsnih "BIOFILTERA" za čitav niz štetnih materija

f) Imaju estetski i zdravstveno-higijenski značaj koji se ogleda u brzom obrastanju i prekrivanju zapuštenih nehigijenskih površina i deponija ruderalnim biljkama među kojima se neke odlikuju izuzetnom dekorativnošću

g) Neke ruderalne biljke predstavljaju izvor LEKOVITIH, JESTIVIH I ZAČINSKIH biljaka, ali su mnoge od njih i OTROVNE.

h) Imaju ulogu u bioindikaciji zagađenosti zamljišta i vazduha u urbanim ekosistemima, kao i stanja i kvaliteta životne sredine.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Sinantropne biljke naseljavaju ANTROPOMORFNA STANIŠTA koja se odlikuju s jedne strane GAŽENJEM a s druge strane NITROFILNOŠĆU.

1. Staništa koja su izložena intenzivnom gaženju odlikuju se:

 Velikom kompaktnošću

 Nepovoljnim mehaničkim (granulometrijskim) sastavom

 Slabom aerisanošću

 Nedovoljnom vlažnošću

 Velikim temperaturnim kolebanjima

 Prisustvom NH4 i NH3 jedinjenja u većim koncentracijama

Biljne vrste koje naseljavaju gažena ruderalna staništa su npr.: Lolium perenne L., Plantago major L., Plantago lanceolata L., Poa annua L., Cynodon dactylon (L.) Pers., Polygonum aviculare L., Capsella bursa-pastoris (L.) Medicus, Sclerochloa dura (L.) P. B.

2. Staništa koja su nitrifikovana imaju sledeće karakteristike:

 Prisustvo NH4 i NH3 jedinjenja u većim koncentracijama

 Izuzetno povoljan mineralni režim

 pH zemljišta je neutralna do slabo alkalna

 Prisustvo ekskremenata i organskog otpada

 Rastresitije zemljište

 Povoljniji vodni režim zemljišta

 Povoljniji temperaturni režim

Share this post


Link to post
Share on other sites

Biljne vrste koje naseljavaju nitrifikovana ruderalna staništa su npr.: Chenopodium album L., Atriplex hastata L., Atriplex tatarica L., Amaranthus retroflexus L., Amaranthus blitoides Watson, Amaranthus lividus L., Urtica dioica L., Parietaria officinalis L., Conium maculatum L., Xanthium italicum Moretti, Artemisia vulgaris L., Arctium lappa L., itd.

Za razliku od primarnih i sekundarnih oblika vegetacije koji su u velikoj meri pruočeni, ruderalna flora i vegetacija na području Srbije, samo je delimično istražena, verovatno s toga što je kao tercijeran tip vegetacije (manje atraktivna i ekonomski manje značajna) bila neopravdano potcenjena i dugo vremena zapostavljena. Ova konstatacija ipak nije važila za područje Vojvodine, koje je u tom smislu najbolje pručeno pre svega zahvaljujući radovima profesora Živka Slavnića (Slavnić, 1954, 1956, 1960, 1961, 1962), koji daje značajne priloge poznavanju kako tipičnih ruderalnih zajednica, tako i nitrofilnih tipova vegetacije čitave Vojvodine i korovske vegetacije žitarica i okopavina. S druge strane ruderalna flora i vegetacija pojedinih većih gradova otpočela je pre svega radovima Branislave Šajinović (Šajinović, 1968, 1971), koja se bavila proučavanjem ovih tipova vegetacije na području Novog Sada.

Svakako najobimnija studija ruderalne flore i vegetacije na području uže Srbije urađena je za područje Beograda (Doktorska disertacija "Sinekološka i floristička studija ruderalne vegetacije na području Beograda", Jovanović, 1992). Područje Beograda, s obzirom na svoju veličinu, geografski položaj, klimatske, geološke, geomorfološke, hidrološke, istorijske i druge karakteristike, kao i s obzirom na dinamiku svoga razvoja i neujednačenost urbanizacije, obiluje različitim kategorijama ruderalnih staništa i predstavlje izvanredan MODEL-OBJEKAT za opšta i specifična istraživanja ruderalne flore i vegetacije.

Ukupna površina obuhvaćena ovim istraživanjima odnosi se na uže gradsko područje grada Beograda, prostire se na teritorijama 10 gradskih opština, kao i izvesne periferne - ruralne delove grada, ali i obale Save i Dunava, što je upotpunilo sliku o raznovrsnosti različitih tipova staništa. Ruderalna staništa na području Beograda su u odnosu na kompleks antropogenih uticaja kao odlučujućih za razvoj ruderalne flore i vegetacije, svrstana su u 5 osnovnih kategorija, sa čitavim nizom prelaznih podkategorija i varijanti:

1. ZIDOVI I KROVOVI

2. GAŽENE RUDERALNE POVRŠINE

3. RUDERALNE POVRŠINE U KOJIMA ODSUSTVUJE GAŽENJE

4. VLAŽNE HIGROFILNE RUDERALNE POVRŠINE

5. NASUTI PESKOVI

Share this post


Link to post
Share on other sites

U okviru pomenutih ruderalnih staništa istraživanog područja utvrđeno je prisustvo 671 biljne vrste, podvrste i varijeteta vaskularnih biljaka sa 330 rodova i 70 familija. Među najzastupljenijim familijama posebno se ističu Asteraceae, Poaceae, Brassicaceae, Lamiaceae, kao i Chenopodiaceae, Scrophulariaceae, Polygonaceae, Euphorbiaceae, Solanaceae i Amaranthaceae. Najzastupljeniji rodovi su svakako: Chenopodium, Amaranthus, Polygonum, Artemisia, Verbascum, Atriplex, itd. Ovakav taksonomski spektar flore, s obzirom na pretežno sinantropnu ekologiju velikog broja vrsta, ukazuje u velikoj meri na ANTROPOGENI KARAKTER I SPECIFIČNOST analizirane flore.

Analizom zastupljenosti životnih formi biljaka u sastavu ruderalne flore na području Beograda, utvrđena je dominacija HEMIKRIPTOFITA i TEROFITA. Dominacija hemikriptofita u skladu je sa dominantnom zastupljenošću ove životne forme u flori Srbije, dok je visoko dominantno učešće životne forme terofita u direktnoj vezi sa nestabilnošću (efemernošću) većine ruderalnih staništa u kojima čovek svojim čestim intervencijama ometa razvoj, pre svega, višegodišnjih biljaka. Jednogodišnji karakter, odnosno relativno ograničen vegetacioni period u okviru kojeg ove biljke "kompletiraju" svoj ontogenetski razvoj upravo je specifičan odgovor (adaptacija) ruderalnih biljaka na nestabilna i kratkotrajna staništa u urbanim sredinama.

Areal spektar ukupne ruderalne flore karakteriše se dominacijom vrsta širokih areala u čijem rasprostranjenju važnu ulogu (posredno ili neposredno) ima i čovek. Šireći se pre svega antropohorno, ruderalne vrste naseljavaju u prvom redu otvorena, biološki relativno prazna (pionirska) staništa koja su cenološki, a samim tim i kompetitivno nedovoljno stabilizovana, uglavnom intenzivno insolirana, termofilna, higrički nestabilna i po pravilu nitrifikovana. Značajno učešće "adventivnog" i kosmopolitskog areal tipa, posebno karakteriše kako ruderalnu floru u celini, tako i ruderalnu floru na području Beograda.

Fitocenološkom analizom ruderalne vegetacije koja se razvija na području Beograda utvrđeno je prisustvo 17 biljnih asocijacija od kojih su 4 asocijacije novoopisane za nauku, kao i 2 novoopisane subasocijacije. Sve asocijeacije svrstane su u 9 različitih vegetacijskih sveza, 8 vegetacijskih redova i 6 vegetacijskih klasa.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ass. Polygono - Bidentetum tripartitae (W. Koch 1926) Lohm. 1950 - sastojine ove tipično ruderalne zajednice higrofilnog karaktera, razvijaju se u vidu vrlo uskih zelenih pojaseva na peskovito muljevitim, ravnim, vlažnim, nitrifikovanim i periodično plavljenim obalama reke Save i Dunava, kao i na obodima kanala i bara pored ovih reka koja su uglavnom periferno locirana van domašaja intenzivne urbanizacije. Glavni edifikatori su vrste Polygonum lapathifolium i Bidens tripartita.

Ass. Chenopodio rubri - Amaranthetum adcsendentis S. Jov., D. Lak. 1990 - ova pionirska ruderalna zajednica se razvija na ravnim, vlažnim, muljevitim, nitrifikovanim i periodično plavljenim obalama Save i Dunava u Beogradu. Tipične sastojine ove zajednice razvijaju se u vidu više ili manje kontinuiranog zelenog pojasa (širine 10-20 m), neposredno uz samu rečnu obalu. Glavni edifikatori su vrste Chenopodium rubrum i Amaranthus lividus var. adscendens.

Ass. Bromo - Hordetum murini Lohm. 1950 - sastojine ove asocijacije razvijaju se u obliku bujnih, širih ili užih travnih pojaseva duž puteva, ivica trotoara ili staza, a često i fragmentarno izolovane na mikrostaništima oko električnih stubova ili stabala u drvoredu. Sve su to po pravilu tople, suve do umereno vlažne, suncu izložene površine u kojima je prisutno umereno gaženje, umereno đubrenje otpacima organskog i neorganskog porekla, kao i povremeno košenje. Glavni edifikatori su vrste Bromus sterilis i Hordeum murinum.

Ass. Arctio - Artemisietum vulgaris (Tx. 1942) Oberd. et al. 1967 - ova zajednica se razvija u vidu visokih i robusnih sastojina zatvorenog sklopa na zaparloženim površinama duž slabo promentih ulica, na zaparloženim praznim placevima koji se ne obrađuju, zapuštenim ekonomskim dvorištima u kojima je direktno mehaničko antropogeno delovanje svedeno na najmanju moguću meru. Glavni edifikatori su vrste Arctium lappa i Artemisia vulgaris.

Ass. Tanaceto - Artemisietum vulgaris Br.-Bl. 1949 - ova asocijacija karakteriše pre svega periferne delove gradskih, prigradskih i seoskih naselja. Tipična staništa ove zajednice su umereno nitrifikovane, suncu izložene ili delimično zasenčene površine koje su donekle vlažne. Na području Beograda konstatovane su isključivo na skeletogenoj podlozi od hrpa građevinskog otpada na velikoj deponiji na Adi Huji. Glavni edifikatori su vrste Tanacetum vulgare i Artemisia vulgaris.

Ass. Sambucetum ebuli Felföldy 1942 - ova zajednica je takođe karakteristična za periferne delove gradskih naselja jer se njena staništa pored obilnog prisustva amonijaka i nitrata u zemljištu odlikuju i odsustvom neposrednih mehaničkih antropogenih uticaja, kao što su gaženje, košenje. Tipična staništa ove zajednice su ravni ili uzdignuti prostori pored puteva i ulica, padine nasipa pored reka, puteva ili železničkih pruga, smetlišta, ruševine starih građevina, rubovi oko šuma i živica, bunjišta i sl. Glavni edifikator je vrsta Sambucus ebulus.

Ass. Calystegio - Equisetetum telmateiae S. Jov. 1993 - ova zajednica se razvija na umereno vlažnim i višim položajima pored potoka i kanala ili u većim i vlažnim depresijama i jarugama pored puteva uglavnom po gradskim periferijama (obale Dunava u Beogradu, i obale manjih potoka na uzdignutijim mestima u slivu Topčiderske reke). Osim umerenog đubrenja otpacima organskog porekla (biljni detritus, kućno smeće, ekskrementi), neposredni - mehanički antropozoogeni uticaji (gaženje, košenje, ispaša), potpuno odsustvuju u staništima ove zajednice. Glavni edifikatori su vrste Equisetum telmateia i Calystegia sepium.

Ass. Convolvulo - Agropyretum repentis Felföldy 1943 - ova ruderalna zajednica "graminoidnoh tipa" po pravilu naseljava slobodne antropogene nasute površine što indicira pionirski karakter ove kserotermne zajednice. Radi se uglavnom o nasutim uličnim utrinama (zapušteni travnjaci, zapušteni prostori pored trotoara, deponije zemljišta, itd.) koje su po pravilu nešto uzdignute, intenzivno insolirane, tople i suve. Direktni antropozoogeni uticaji (gaženje, košenje, ispaša) po pravilu odsustvuju iz staništa ove zajednice. Glavni edifikatori su vrste Agropyron repens i Convolvulus arvensis.

Ass. Tussilaginetum farfarae Oberd. 1949 - ova zajednica se najčešće razvija na sveže nasutim depoima građevinskog otpada, na raskopanim jalovinskim površinama bivših ciglana, na škrapama pored puta, na sveže nasutim jalovinama i utrinama pored ulica, trotoara i ograda. Ova staništa su po pravilu intenzivno insolirana i ekstremno suva. Direktni antropozoogeni uticaju uglavnom odsustvuju, dok su indirektni prisutni uglavnom u vidu đubrenja otpacima organskog porekla koji u velikoj meri poboljšavaju mineralni režim podloge. Glavni edifikatori je vrsta Tussilago farfara.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ass. Cymbalarietum muralis Görs 1966 - specifična zajednica ruderalnog karaktera koja se u Beogradu razvija na starim zidinama Kalemegdanske tvrđave. Ulazi u okvir tzv. "muralne vegetacije" koju karakteriše siromašan floristički sastav i nepotpuna cenološka integrisanost vrsta. Vegetacija ima izrazito pionirski karakter sa osobinama inicijalnih vaza sukcesivnih serija, pri čemu je uočljiva izrazita dominacija jedne vrste na zidovima od cigle ili kamena. Karakteristično je i prisustvo lišajeva i mahovina (npr. Tortula muralis), koji kao tipični "pioniri" ostvaruju sukcesivnu smenu u uslovima staništa. Glavni edifikatori je vrsta Cymbalaria muralis.

Ass. Polygonetum avicularis Gams 1927 - floristički nesumnjivo najsiromašnija i najjednostavnija zajednica ruderalne vegetacije Beograda. Rasprostranjena je na suvim, insoliranim, toplim, intenzivno gaženim i umereno nitrifikovanim površinama pored trotoara, ulica, staza, dvorišta, autobuskih stanica, ograda. Tipične sastojine razvijaju se tokom letnjih meseci u vidu niskih uz zemljište poleglih, kompaktnih i uskih zelenih pojaseva koje izgrađuju posebno adaptirane vrste na uslove intenzivnog gaženja kao osnovnog selekcionog faktora. Glavni edifikator je vrsta Polygonum aviculare, ali su tu prisutne i Plantago major, Plantago lanceolata, Capsella bursa-pastoris, Taraxacum officinale.

Ass. Sclerochloo - Polygonetum avicularis (Gams 1927) Soó 1940 - ova zajednica je veoma slična prethodnoj, ali naseljava staništa koja su još kserotermnija i intenzivnije gažena. S obzirom na ekstremno nepovoljne uslove staništa, zajednica ima efemeran karakter i razvija se samo u prolećnim mesecima, na malim, skeletogenim, toplim, izuzetno suvim i intenzivno gaženim površinama. Glavni edifikatori su vrste Sclerochloa dura, Poa annua, Lolium perenne, Polygonum aviculare.

Ass. Lolio - Plantaginetum majoris Beger 1930 - jedna od najzastupljenijih ruderalnih zajednica na području Beograda. Naseljava ruderalne, gažene površine u kojima je kompleks ekoloških uslova nešto povoljniji (povoljniji vodni i termički režim, kao i bolja aerisanost podloge). Ova zajednica se na području Beograda razvija kako na suvim, ocednim, toplim i insoliranim staništima izloženim intenzivnom gaženju, tako i na nešto vlažnijim mestima u senci zidova ili na šumskim progalama na dobro razvijenom ali kompaktnom zemljištu. Glavni edifikatori su vrste Lolium perenne, Plantago major, Taraxacum officinale, Poa annua, Trifolium repens.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Vegetacija nasutih peskova na području Beograda

Ova po mnogo čemu jedinstvena kategorija ruderalnih staništa zastupljena je u većoj meri na području Novog Beograda, gde su ogromne površine bivše močvare, u poslednjih nekoliko decenija meliorisane i nasute peskom ili zemljištem za potrebe izgradnje stambenih naselja. To su najmlađa i ekološki ekstremna kategorija staništa, koja se odlikuju sledećim karakteristikama: a) intenzivno insolirane površine 0102_laugh velika amplituda dnevnih temperaturnih kolebanja, naročito tokom leta c) izuzetno nepovoljan vodni režim staništa d) slaba nitrifikovanost podloge e) izuzetno nepovoljan hemijski sastav i mehaničke osobine nasutog peska.

U skladu sa ekstremno nepovoljnim ekološkim uslovima staništa, kao i relativnom "mladošću" ovih površina, ne može se govoriti o nekoj konkretnoj, fitocenološki jasno definisanoj zajednici. Ovde se pre svega radi samo o INICIJALNIM FAZAMA i različitim RAZVOJNIM STADIJUMIMA progresivne sukcesivne serije. U tom smislu, vegetaciju nasutih peskova Novog Beograda karakterisala bi 3 OSNOVNA RAZVOJNA (SUKCESIVNA) STADIJUMA u kojima je značajno prisustvo tipičnih psamofitskih elemenata.

1. Oenothera biennis - Bromus tectorum - stadijum

2. Euphorbia sequierana - Bromus tectorum – stadijum

3. Senecio vernalis – Silene vulgaris - stadijum

Na osnovu svega izrečenog, može se zaključiti da se ruderalna flora i vegetacija na teritoriji Beograda odlikuju izuzetno velikim diverzitetom (671 vrsta vaskularne flore i 17 različitih asocijacija ruderalne vegetacije). Ovakva florističko - vegetacijska raznovrsnost rezultat je ne samo veličine istraživanog područja, njegovog geografskog položaja, klimatskih, geoloških, geomorfoloških, pedoloških, hidroloških i istorijskih karakteristika, već je rezultat i dinamičnosti razvoja i neujednačenosti njegove urbanizacije koja je, na velikim prostorima Beograda, uslovila postojanje različitih kategorija ruderalnih staništa.

Pored istraživanja ruderalne flore i vegetacija Novog Sada i Beograda, tokom poslednje decenije realizovana su i publikovana (kroz diplomske i magistarske radove) istraživanja sinantropne flore i vegetacije sledećih većih ili manjih gradova na teritoriji SRJ: Kosovska Mitrovica, Kragujevac, Loznica, Smederevska Palanka, Kikinda, Niš, Vranje, Grocka, a u toku je i izrada doktorske disertacije za područje Podgorice.

Kao sastavni i nezaobilazni deo neposredne životne i radne sredine čoveka, ruderalne biljke i vegetacija koje one izgrađuju predstavlja, ipak, značajan - spontano razvijeni fitosanacioni faktor koji u uslovima veoma zagađene životne sredine u gradovima ostvaruje čitav niz pozitivnih efekata.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Придружите се разговору

Можете одговорити сада, а касније да се региструјете на Поуке.орг Ако имате налог, пријавите се сада да бисте објавили на свом налогу.

Guest
Имаш нешто да додаш? Одговори на ову тему

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

Све поруке на форуму, осим званичних саопштења Српске Православне Цркве, су искључиво лична мишљења чланова форума 'Живе Речи Утехе' и уредништво не сноси никакву материјалну и кривичну одговорност услед погрешних информација. Објављивање информација са сајта у некомерцијалне сврхе могуће је само уз навођење URL адресе дискусије. За све друге видове дистрибуције потребно је имати изричиту дозволу администратора Поука.орг и/или аутора порука.  Коментари се на сајту Поуке.орг објављују у реалном времену и Администрација се не може сматрати одговорним за написано.  Забрањен је говор мржње, псовање, вређање и клеветање. Такав садржај ће бити избрисан чим буде примећен, а аутори могу бити пријављени надлежним институцијама. Чланови имају опцију пријављивања недоличних порука, те непримерен садржај могу пријавити Администрацији. Такође, ако имате проблема са регистрацијом или заборављеном шифром за сајтове Поуке.орг и Црква.нет, пошаљите нам поруку у контакт форми да Вам помогнемо у решавању проблема.

×
×
  • Create New...